两处藏文版本差异留下的“大坑”
由于本文对照参考了叶少勇的《中论颂·梵藏汉合校》，而叶氏刊本以月称传本为底本，所以这里有一个问题，即今之学界研读《中论》主流版本为月称系之梵藏本，若依月称本，则《十二门论》第四门第六颂仅相当于《中论》7·7之半颂。
| 《十二门论》 4 · 6 | 是生生生時， 或能生本生； 生生尚未生， 何能生本生？ | 7 · 7 《中论》罗什本 | 若生生生時 能生於本生 生生尚未有 何能生本生 | 《中论》中西书局本 | 彼之正在生起者， 确实能够生出彼， 如果此虽未被生， 而仍能够生出彼。 |
|---|
我们来看一下《中论》此颂的梵藏本：
Ayam utpadyamā nas te k ā mam utp ā dayed imam|
Yadī mam utp ā dayitum aj ā ta ḥ śaknuy ā d ayam||
1、
ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ།།
མ་སྐྱེས་དེ་ཡིས་གལ་ཏེ་ནི།།
དེ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ནུས་ན།།
དེ་སྐྱེད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག།།
2、
གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡིས།།
དེ་སྐྱེད་པར་ནི་བྱེད་ནུས་ན།།
ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཡིས།།
དེ་སྐྱེད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག།།
此中，藏文本有二，颇不相同，前者出自《无畏疏》《佛护释》《般若灯论》《般若灯论释》之藏文本，后者出自藏译《中论》和《明句论》的版本。
二、《十二门论》与《七十空性论》
对照发现，《十二门论》与《七十空性论》相关的有三颂。 这里把《十二门论》与《七十空性论》相关的偈颂对照表单列：
《十二门论》与《七十空性论》对照表
| 《十二门论》 | 《七十空性论》 |
|---|---|
| 1 | 《观因缘门第一》 |
| 2 | 《观有无门第七》 |
| 3 | 《观生门第十二》 |
这里谈一下第三则。
按，《十二门论》末一颂对应《七十空性论》之颂文，今梵文本暂缺，藏文则有两个版本：
（一）
གང་ཞིག་སྐྱེས་དེ་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །
མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །
སྐྱེས་པ་དང་ནི་མ་སྐྱེས་པའི། །
སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །
（此藏文版出自德格版《七十空性论本颂》，东北目录编号3827。 ）
汉译：
诸生不当生，
未生亦不生，
已生未生者，
生时亦不生。
（二）
སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མིན།།
མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན།།
སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན།།
སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཡི་ཕྱིར།།
（此藏文版出自德格版《七十空性论自释》，东北目录编号3831）：
汉译（法尊译）：
已生則不生，
未生亦不生，
生时亦不生，
即生未生故。
《七十空性论》此二版本，与《十二门论》此颂各有一半相类。
这两处藏文本出现差异的地方是两个“大坑”啊，怎么填？ 谁来填？啥时候填？！
